چگونگی تاثیر جراحی کاهش وزن بر کاهش تمایل به مواد قندی
19 نوامبر 2015- بر اساس مطالعه ای که در مجله ی Cell Metabolism منتشر شده است، جراحی کاهش وزن با تأثیر برسیستم پاداش مغزی، تمایل افراد را به خوردن مواد شیرین کاهش می دهد.
محققان دریافتند که جراحی بای پس معده و روده که برای درمان چاقی و دیابت بکار می رود، موجب کاهش تمایل خوردن مواد شیرین در موشها می شود، این کار از طریق کاهش ترشح یک ماده ی شیمیایی بنام دوپامین در مغز صورت می گیرد. این یافته ها نشان می دهد که با کاهش چرخه ی پاداش بر اثر خوردن مواد شیرین، نتایج مثبتی پس از عمل جراحی ظاهر می شود.
نویسنده ی ارشد این تحقیقات دکتر Ivande Araujoاز دانشگاه yaleمی گوید: چگونگی وعلت نتایج جراحی چاقی سالهای زیادی است که نظر دانشمندان را به خود مشغول کرده است با روشن شدن چگونگی تأثیر جراحی چاقی بر عملکرد مغز، راه برای ابداع درمانهای جدید و مداخلات کم تهاجمی تر نظیر داروهایی که تمایل به مصرف مواد قندی را از طریق جلوگیری از جذب یا متابولیسم آن در بدو ورود به لوله ی گوارش کاهش می دهند، گشوده خواهد شد.
به گفته ی بیماران ، پس از جراحی کاهش وزن، تمایل آنها به برخی غذاها تغییر می کند. اگر چه هر چهار نوع عمل مختلف چاقی که معمولاً در جهان انجام می شود در معکوس نمودن چاقی و دیابت موثر هستند اما تاکنون مکانیزیم اثر بخشی این جراحی ها ناشناخته بود.
جراحی چاقی زمانی بیشترین موفقیت را به همراه دارد که بیمار به طور قابل توجهی کالری مصرفی خود را کاهش داده و ازمصرف غذاهای قندی که بخش مهمی از این تغییرات رفتاری است، صرفنظر کند.
بر اساس مطالعات پیشین که نشان دادند سیستم پاداش دوپامین در مغز مصرف کالری را تنظیم می کند و همچنین یافته های پیشین تیم دکتر Araujoکه نشان داد سیستم سنجش مواد مغذی در لوله ی گوارش ترشح دوپامین را از dorsal striatum(جسم مخطط پشتی) تحریک می کند، تیم دکتر Araujoآزمایشاتی را برای بررسی تأثیر جراحی چاقی بر همین مدار مغزی (مدار پاداش دوپامین) در جلوگیری از مصرف مواد قندی انجام دادند. آنها با عمل جراحی بای پس بروی موشها بخش اول روده ی کوچک را از مسیر عبور غذا خارج کرده ومعده را مستقیماً به بخش پائینی لوله ی گوارش متصل نمودند. این پروسیجر بروی انسان نیز بهمین صورت انجام می شود و به آن مداخله ی Roux – en-y می گویند، با این تفاوت که برای محدود کردن مصرف مواد غذایی در معده موش کیسه ساخته نشد.
تغییر مسیر در لوله ی گوارش درموشها تمایل آنها به خوردن مواد قندی کاهش داد این کار از طریق کاهش ترشح دوپامین ناشی از وجود قند از جسم مخطط پشتی صورت گرفت، به این ترتیب اثرات پاداشی مواد قندی به کلی ناپدید شد. با توجه به خواص اعتیاد آور مواد شیرین ، تزریق قند به معده ی موش علیرغم اینکه موش کاملا سیر می باشد، سبب می شود جانور مصرانه مایع قندی را که در اختیارش قرار داده اند، لیس بزند.
اما جراحی بای پس از این ایمپالس جستجوی مواد شیرین، ممانعت می کند درست مانند اینکه موش را از اعتیاد به شیرینی جات نجات بخشیده باشند.
علاوه بر این، دانشمندان با استفاده از اپتوژنتیک (یک تکنیک پیشرفته درعلوم اعصاب) به طور مستقیم مدار عصبی دوپامین را در حیواناتی که آزاد زندگی می کنند، فعال کردند. محققان پس از فعال شدن این مدار عصبی شاهد افزایش قابل توجه مصرف مواد قندی در این حیوانات شدند، با این کار اثرات عمل جراحی در این حیوانات معکوس گردید.
موشهایی که تحت این روش جراحی قرار گرفتند پس از تزریق مواد قندی به داخل معده ، عملاً بسمت مصرف مواد قندی نرفتند اما تحریک نوری جسم مخطط پشتی موجب گردید آنها خود را به جلوی آب حاوی مواد قندی برسانند.
دکتر Araujoمی گوید: یافته های ما برای اولین بار شواهدی را درباره ی ارتباط علی و معلولی سیگنالهای دوپامین جسم مخطط و نتایج مداخلات چاقی (جراحی های چاقی) ارائه نمود، با این وجود، ما قطعاً نمی خواهیم بگوییم که چگونگی تأثیرگذاری جراحی چاقی را کشف کرده ایم زیرا همچنان به تحقیقات بیشتری در این زمینه نیاز داریم.
دکتر Araujoقصد دارد تأثیر انواع مختلف جراحی چاقی را برسلولهای تولید کننده ی دوپامین درمغز مقایسه کند، او امیدوار است تحقیقات فعلی دیدگاه جدیدی را در مورد مداخلات مختلف چاقی که منجر به مجموعه ی متنوعی ازتغییرات رفتاری می شود، بوجود آورده باشد.
او اظهار داشت: با این حال ما می خواهیم به بیماران برای کاهش وزن و معکوس نمودن دیابت بدون استفاده از تیغ جراحی کمک کنیم.